تعلیم / ۹۲ 

(T)       به برنامه " دوره شاگردسازی از رادیو " خوش آمدید. در این مجموعه درس‌ها، فرصت خواهید یافت تا مَثل‌های عیسی مسیح را درک نموده، آنها را تعلیم دهید. با استفاده از "راهنمای تفسیر مَثل‌ها"، دو معلم، مَثل‎  "گوسفندان و بزها" را در متی ۲۵: ۳۱-۴۶ بررسی خواهند نمود. به یاد داشته باشید که این مَثل در چارچوب مَثل‌های مربوط به ملکوت خدا بیان شده است. این مَثلی است در مورد داوری در ملکوت خدا.  لطفاً متی ۲۵: ۳۱-۴۶ را بخوانید.

(S)       متی ۲۵: ۳۱-۴۶ می‎فرماید، "هنگامی که من، مسیح موعود، با شکوه و جلال خود و همراه با تمام فرشتگانم بیایم، آنگاه بر تخت باشکوه خود خواهم نشست. سپس تمام قومهای روی زمین در مقابل من خواهند ایستاد و من ایشان را از هم جدا خواهم کرد، همان طور که یک چوپان، گوسفندان را از بزها جدا می‌کند؛ گوسفندها را در طرف راستم قرار می‌دهم و بزها را در طرف چپم. آنگاه بعنوان پادشاه، به کسانی که در طرف راست منند خواهم گفت: بیایید ای عزیزان پدرم . بیایید تا شما را در برکات ملکوت خدا سهیم گردانم، برکاتی که از آغاز آفرینش دنیا برای شما آماده شده بود. زیرا وقتی من گرسنه بودم، شما به من خوراک دادید؛ تشنه بودم، به من آب دادید؛ غریب بودم، مرا به خانه‎تان بردید؛ برهنه بودم، به من لباس دادید؛ بیمار و زندانی بودم، به عیادتم آمدید. نیکوکاران در پاسخ خواهند گفت: خداوندا، کی گرسنه بودید تا به شما خوراک بدهیم؟ کی تشنه بودید تا به شما آب بدهیم؟ کی غریب بودید تا شما را به منزل ببریم یا برهنه بودید تا لباس  بپوشانیم؟ کی بیمار یا زندانی بودید تا به ملاقات شما بیاییم؟ آنگاه به ایشان خواهم گفت: وقتی این خدمتها را به کوچکترین برادران من می‌کردید، در واقع به من می‌نمودید. سپس به کسانی که درطرف چپ من قرار دارند، خواهم گفت: ای لعنت شده‌ها از اینجا بروید و به آتش ابدی داخل شوید که برای شیطان و ارواح شیطانی آماده شده است. زیرا گرسنه بودم و شما به من خوراک ندادید؛ تشنه بودم و به من آب ندادید؛ غریب بودم و به من جا ندادید؛ برهنه بودم و مرا نپوشانیدید؛ بیمار و زندانی بودم و شما به ملاقاتم نیامدید. جواب خواهند داد: خداوندا، کی شما گرسنه و تشنه یا غریب و برهنه یا بیمار و زندانی بودید تا خدمتی به شما بکنیم؟ در جواب خواهم گفت: وقتی به کوچکترین برادران من کمک نکردید، در واقع به من کمک نکردید. و این‌اشخاص به کیفر ابدی می‌رسند، ولی نیکوکاران به زندگی جاوید خواهند پیوست.»

 (T)         نکته اول.      درک داستان طبیعی مَثل

این در واقع یک مَثل نیست، با این وجود عناصری از مَثل را در خود دارد. برای مثال، گوسفندان و بزها هنگام چریدن در طول روز اغلب با هم مخلوط هستند. اما وقت غروب، زمانی که شبان گله خود را فرا می‎خواند، بزها پاسخی نمی‎دهند. گوسفندان صدای شبان خود را شنیده و دور او جمع می‎شوند. ولی بزها را باید جمع کرد. با بهره‎گیری از این نمادسازی، متی ۲۵: ۳۱-۴۶ داوری آخر را بطرز مهیجی توصیف می‎کند.  

(S)       نکته دوم.     بررسی چارچوب آنی و تعیین عناصر مَثل

زمینه این توصیف از داوری نهایی چیست؟

"چارچوب" این توصیف داوری از نهایی در متی ۲۴ و ۲۵ آمده است. این دو فصل دربردارنده تعلیم عیسی در مورد مسائل زمان آخر هستند. پیام این دو فصل این است که مسیحیان باید هوشیار باشند زیرا مسیح  به عنوان داور و پاداش‎دهنده رجعت می‎کند. نبوتهای این فصل‌ها، هم به رویدادها در آینده نزدیک اشاره دارند و هم به وقایع زمان آخر.

در متی ۲۴، رسیدن داوری به اورشلیم و داوری نهایی کل جهان به هنگام بازگشت مسیح، با هم آمیخته شده‎اند، تا تعلیم بزرگی در مورد مسائل زمان آخر تشکیل شود. فاجعه قریب‎الوقوع اورشلیم به عنوان یک نمونه عمل می‎کند، به عبارتی، مثالی است که عذاب زمان آخر را به تصویر می‎کشد.

در متی ۲۵، مَثل ده باکره تعلیم می‎دهد که هوشیاری و آمادگی هر روزه برای هر مسیحی ضرورت دارد، زیرا زمان بازگشت مسیح نامشخص است. مثال قِنطارها می‎آموزد، که وفاداری و پشتکار در بکارگیری تواناییها و فرصتهای خدادادی پیش از داوری نهایی، برای هر فرد مسیحی الزامی است. در این مرحله، عیسی داوری آخر را به زبانی مهیج و تکراری نمادین توصیف می‎کند.

 "داستان" و "توضیح یا کاربرد" در فرم توصیفی از داوری نهایی آمده است.

(T)       نکته سوم.     تعیین جزئیات مربوط و نامربوط در مَثل

  بیایید به نوبت توضیح دهیم کدامیک از جزئیات این توصیف نمادین از داوری نهایی واقعاً ضروری و مربوط هستند.

"آیا تخت داوری بر روی زمین است یا در آسمان"؟  برخی از مسیحیان بر اساس زکریا ۱۴: ۴، تخت را بر روی زمین در نظر می‎گیرند. با اینحال زکریا ۱۴: ۴ از تخت سخن نمی‎گوید و بعلاوه، این احتمال کاملاً وجود دارد که مسیح پس از داوری نهایی در آسمان، بر روی زمین قرار گیرد. در کتاب مکاشفه، تخت خدا و بره، عیسی مسیح، عموماً در قسمتهای بالا و احتمالاً در آسمان قرار دارد، یعنی جایی که مسیحیان راستین صعود کرده و با شادی مسیح را ملاقات می‎کنند (مکاشفه ۴: ۱-۲؛ ۵: ۶؛ ۲۰: ۱۱-۱۲؛ متی ۱۹: ۲۸-۲۹؛ ۲۵: ۳۱).  

(S)       "آیا داور، خدای پدر است یا خدای پسر؟" در امور پیشرونده الهی از قبیل خلقت، مشیت، رستگاری و داوری، هر سه شخصیت تثلیث اقدس با هم عمل می‎کنند. با این وجود از این بخش روشن می‎شود که، برای قدردانی از کار شفاعت مسیح، امتیاز داوری به وی به عنوان واسطه اعطا می‎شود (فیلیپیان ۲: ۹-۱۰). عیسی شاه خوانده می‎شود (یوحنا ۱۸: ۳۶، مکاشفه ۱۹: ۱۶) و تمامی اختیارات آسمان و زمین از آن او می‎گردد (افسسیان ۱: ۲۲).

(T)       "نقش فرشتگان چیست؟" آنها در زمان آخر با عیسی مسیح همکاری می‎کنند. هنگام بازگشت مسیح، آنها موکب شکوهمند مسیح را تشکیل می‎دهند و دو وظیفه مهم را به عهده دارند:   یک.    پس از قیام مردگان و تبدیل شدن کسانی که هنوز بر روی زمین زنده هستند، فرشتگان قوم برگزیده خدا را از همه جای زمین جمع می‎کنند. قوم برگزیده خدا همه مسیحیان راستین هستند. آنها به درون ابرها برده می‎شوند تا در هوا مسیح را ملاقات کنند (متی ۲۴: ۳۱؛ اول تسالونیکیان ۴: ۱۶-۱۷).    دو.    فرشتگان هر چیزی را که موجب گناه شود، و همه افراد بدکار را از ملکوت خدا بیرون می‎کنند، یا به عبارتی در مقابل تخت داوری خدا قرار می‎دهند، و در آنجا عیسی مسیح به همراه همین فرشتگان آنها را برای داوری نهایی به طرف چپ یا راست خود راهنمایی می‎کند. پس از داوری نهایی فرشتگان جان و بدن آنها را در جهنم می‎اندازند (متی ۱۳: ۴۰-۴۲).

(S)       "این اقوام جمع شده در مقابل تخت داوری چه کسانی هستند؟" بعضی از مسیحیان اعتقاد دارند که داوری تشریح شده در متی ۲۵: ۳۱-۴۶ با داوری شرح داده شده در مکاشفه ۲۰: ۱۱-۱۵ فرق دارد. آنها می‎گویند که متی ۲۵ تنها داوری ملل غیریهودی را بر حسب نحوه برخورد آنها با یهودیان شرح می‎دهد، و مکاشفه ۲۰ داوری دیگری را توصیف می‎کند که هزاران سال بعد صورت می‎گیرد، یعنی داوری صرفاً گناهکاران توبه نکرده.   با اینحال هیچ سند مبتنی بر کتاب‎مقدس برای این تمایز وجود ندارد. داوری توصیف شده در متی ۲۵ و مکاشفه ۲۰ یکی بوده و همان داوری نهایی است. داوری شرح داده شده در متی ۲۵: ۳۱-۴۶ داوریی نهایی و جهانی است، همانطورکه داوری توصیف شده در مکاشفه ۲۰: ۱۱-۱۵ نیز چنین است. متی می‎گوید «همه اقوام»  و قوم یهود را جداگانه ذکر نمی‎کند. بعلاوه، متی ۱۹: ۲۸ مخصوصاً اشاره می‎کند که هنگام تازه شدن همه چیز، وقتی که عیسی بر تخت سلطنت پرشکوه خود جلوس کند، ملت یهود داوری خواهد شد، که درست در همین زمان است. بنابراین "اقوام گرد آمده در مقابل تخت" همه کسانی هستند که صرف نظر از ملیت‎شان، تاکنون زندگی کرده‎اند.

(T)       "چه تعداد داوری نهایی وجود خواهد داشت؟" برخی افراد تعلیم می‎دهند که داوریهای نهایی متعددی وجود خواهد داشت و این با نظریه آنها در مورد دو بازگشت جداگانه مسیح و دو رستاخیز جداگانه به فاصله هزار سال، هماهنگی دارد. آنها تعلیم می‎دهند که یک داوری تنها مخصوص کسانی است که هنگام «بازگشت» اول مسیح به او ایمان دارند، داوری دیگر برای ملل غیریهودی معاصر با «بازگشت» دوم مسیح است، داوری دیگر برای یهودیان به تنهایی، و یک داوری نهایی مخصوص همه غیرایمانداران پس از هزار سال می‎باشد.  این نظریه منطبق بر کتاب‎مقدس نیست.

کتاب‎مقدس یک بازگشت برای مسیح تعلیم می‎دهد، نه دو بازگشت (اعمال ۱: ۱۱، و نیز بر اساس آموزه تمامی مَثلها). کتاب‎مقدس دو رستاخیز از مردگان به فاصله هزار سال تعلیم نمی‎دهد، بلکه تنها یک رستاخیر همزمان (یوحنا ۵: ۲۸-۲۹؛ اعمال ۲۴: ۱۵). کتاب‎مقدس چندین داوری نهایی متفاوت را تعلیم نمی‎دهد، بلکه صرفاً یک داوری نهایی بلافاصله پس از بازگشت مسیح و قیامت مردگان (متی ۲۵: ۳۱- ۳۳؛ دوم پطرس ۳: ۳-۱۳؛ مکاشفه ۲۰: ۱۱-۱۵).

مطابق با متون متی، هنگام بازگشت مسیح مسیحیان قیام کرده یا تبدیل می‎شوند و ابتدا به میان ابرها برده می‎شوند تا خداوند را در ابر ملاقات کنند (اول تسالونیکیان ۴: ۱۶-۱۷؛ متی ۲۴: ۳۱ و ۴۰ و ۴۱). کمی بعد در روز آخر غیرمسیحیان، که در زمان گردآوردن قوم برگزیده خدا از همه جای زمین توسط فرشتگان بجا می‎مانند، به حضور تخت داوری آورده می‎شوند (متی ۱۳: ۴۰-۴۲؛ ۲۴: ۴۰ و ۴۱؛ ۲۵: ۳۲-۳۳).

(S)     "گوسفندان و بزها چه کسانی هستند؟" گوسفندان کسانی را نمادسازی می‎کنند که به عیسی مسیح اعتقاد یا توکل دارند و از او پیروی می‎کنند. آنها رام و مطیع هستند (یوحنا ۱۰: ۳-۴ و ۲۷). از سوی دیگر بزها سمبل افراد و نیز ارواح پلیدی هستند که متخاصم، یاغی و مخرب می‎باشند (حزقیال ۳۴: ۱۷-۱۹؛ دانیال ۸: ۵ و ۷ و ۲۱). شیوه برخورد فردی که مقابل تخت داوری قرار گیرد با «یکی از این کوچکترین برادران عیسی»، نشان خواهد داد که آیا او گوسفند است یا بز. «کوچکترین برادران عیسی» کسانی هستند که صرف نظر از ملیت، نژاد و ... در اثر فیض خدا نجات یافته‎اند. بنابراین در متی ۲۵ ، گوسفندان، که نمایانگر افراد نجات یافته بواسطه ایمان هستند، با بزها مقایسه می‎شوند، که معرف کسانی می‎باشند که بدلیل ناباوری خود گم شده‎اند.

(T)       "چرا گوسفندان «عادل» خوانده می‎شوند"؟ گوسفندان «عادل» خوانده می‎شوند، یعنی، آنها بخاطر ایمانشان به عیسی مسیح، و نیز به دلیل داشتن زندگی عادلانه، خدا آنها را عادل شمرده شده و با آنان مانند فرد عادل برخورد می‎شود. این عدالتی اهدایی و انتسابی است. این مسیحیان عادل شمرده شده و زندگی تقدیس شده‎ای دارند. کلماتی که با آنها عیسی پذیرای شخص عادل می‎شود، نشان می‎‎دهند که آنها زندگی روزانه‎ای توام با وفاداری و نشان دادن محبت، رحمت و مهربانی نسبت به دیگر افراد، حتی کوچکترین مسیحیان داشته‎اند. در امور عادی و جزئی زندگی بود که این افراد ثابت کردند شاگرد مسیح هستند (متی ۳۵-۳۶)، نه در معجزات فوق‎العاده و اقدامات بزرگ (متی ۷: ۲۱-۲۳). این پیروان صمیمی مسیح، که در امور عادی زندگی موجب سربلندی مسیح شدند، مبارک خوانده می‎شوند. آنان خدمت خود را خودجوش و با شادی، قدرشناسی و فروتنی انجام داده و سپس کاملاً آن را فراموش ‎کردند. 

(S)       "چرا بزها «ناعادل» خوانده می‎شوند"؟ بزها «ناعادل» خوانده می‎شوند، یعنی، آنها بخاطر بی‎ا‎یمانی‎شان، و نیز قصور در داشتن زندگی عادلانه، خدا آنها را ناعادل شمرده و مانند فرد ناعادل با آنها برخورد می‎کند. کلماتی که عیسی برای محکوم کردن ناعادلان بکار می‎برد، نشان می‎دهد که آنها بخصوص بدلیل گناهان غفلت محکوم می‎شوند. در این بخش حتی به یک عمل شرورانه، همانند زنا، دزدی و غیره اشاره نشده است. تنها گناهان غفلت، از قبیل غفلت در نشان دادن محبت، رحمت و مهربانی به دیگران، بخصوص به به کوچکترین مسیحیان مورد اشاره قرار گرفته‎اند. ابراز تعجب آنها به هنگام طرد شدن ریشه در خودفریبی و بی‎ایمانی‎شان دارد. 

(T)       "تنها مبنای نجات چیست"؟ در متی ۲۵، حتی قبل از آنکه اعمال افراد عادل ذکر شود، عیسی تاکید می‎کند که مبنای نجات آنها، و بنابراین مبنای تمامی اعمال نیکوی‎شان، این واقعیت است که خداوند آنها را از ازل برگزیده تا ملکوت خدا را به ارث برند. اینکه آیا این از «زمان آفرینش» یا «قبل از آفرینش» رخ داده تاثیری ندارد، زیرا نتیجه یکی است (متی ۲۵: ۳۴؛ افسسیان ۱: ۴). بنابراین، فیض حاکمانه خدا پایه نجات آنهاست، نه اعمال خوبشان. اعمال نیکوی آنان ثمره فیض است، نه ریشه آن. پس، تمامی جلال باید به خدا داده شود.

(S)       "معیار داوری چه خواهد بود"؟ معیار داوری نهایی ایمان به عیسی مسیح خواهد بود. همه مردم بر اساس ایمان یا بی‎ایمانی‎شان به عیسی مسیح داوری خواهند شد. گواه ایمان واقعی یا بی‎ایمانی در روش برخورد مردم با «کوچکترین برادران مسیح» نهفته است، یعنی، در روش برخورد آنها با مسیحیان دیگر. اعمال خوب ایمانداران، کم یا زیاد، شاهد ایمان صمیمانه آنهاست، در حالیکه گناهان غفلت بی‌ایمانان، چه زیاد و چه کم، گواه بر بی‎ایمانی‎شان خواهد بود. در داوری نهایی اعمال نیک ایمانداران یا گناهان غفلت بی‎ایمانان در حضور همه اعلام خواهند شد. روشن است که مبنای داوری نهایی، ایمان یا بی‎ایمانی است، و نه کارهای خوب یا گناهان غفلت.  

(T)       "میراث گوسفندان چیست"؟ کسانی که بوسیله ایمان از طریق فیض نجات یافتند ملکوتی را که از زمان آفرینش جهان برای آنان مهیا شد، به ارث می‎برند. ملکوت در این زمینه، ملکوت خدا در تجلی نهایی آن به صورت آسمان و زمین جدید است. عادل ملکوت خدا را به صورت هدیه حاکمانه و سخاوتمندانه خدا (یوحنا ۳: ۳؛ رومیان ۸: ۱۷؛ کولسیان ۱: ۱۳) و ملکی جدایی‎ناپذیر (عبرانیان ۱۲: ۲۸) دریافت می‎کند. مسیحیان راستین، که پیشاپیش در اثر حق خود وارثان ملکوت خدا بودند (متی ۵: ۳ و ۱۰ و ۱۹؛ یوحنا ۳: ۳)، در واقعیت نیز وارثان ملکوت خدا می‎شوند (متی ۲۵: ۳۴). همه وعده‎های مربوط به نجات کامل جان و بدن، و نیز تازه شدن جهان، به شکلی جاودانی و مترقی در آنها تحقق می‎یابند. آنها زندگی ابدی در ملکوت خدا در مرحله نهایی آن را به صورت آسمان و زمین تازه به ارث می‎برند. دیگر هرگز گرسنه یا تشنه نمی‎شوند (مکاشفه ۷: ۱۶). بار دیگر مرگ یا شیون و گریه و درد را تجربه نمی‎کنند، زیرا نظام کهنه امور در زمین فعلی از بین خواهند رفت. خدا همه چیز را بر روی آسمان و زمین جدید تازه می‎کند (مکاشفه ۲۱: ۳-۵).  

(S)       "مجازات بزها چه خواهد بود"؟ بی‎ایمانان و ناعادلان به جهنم انداخته خواهند شد. در آنجا برای همیشه از حضور پر محبت و توجه خدا جدا خواهند شد (دانیال ۱۲: ۲؛ متی ۲۵: ۴۶؛ دوم تسالونیکیان ۱: ۸-۹). آنها دچار عذابی ابدی خواهند شد (اشعیاء ۶۶: ۲۴؛ مرقس ۹: ۴۸؛ مکاشفه ۱۴: ۱۱؛ ۱۸: ۲۱-۲۳).

(T)       نکته ۴:     تشخیص پیام اصلی مَثل

 مَثل گوسفندان و بزها در متی ۲۵: ۳۱-۴۶ درباره "داوری در ملکوت خدا" تعلیم می‎دهد.

 پیام اصلی توصیف نمادین داوری نهایی این است که "مسیحیان و غیرمسیحیان هنگام بازگشت عیسی مسیح، بر اساس رابطه آنها با مسیح و رفتارشان نسبت به پیروان راستین مسیح، توسط وی داوری می‎شوند." به چهار دلیل داوری نهایی ضرورت دارد:     یک.     مردمی که به هنگام بازگشت هنوز روی زمین زندگی می‎کنند لازم است که داوری شده، به بهشت یا جهنم ارجاع شوند (اول تسالونیکیان ۴: ۱۵-۱۷).     دو.    همه کسانی که تا آن زمان زندگی کرده‎اند، از لحاظ میزان دقیق پاداش یا مجازاتی که هر یک در جان و جسم دریافتند می‎کنند، باید داوری شوند. تمامی افرادی که تا قبل از لحظه داوری نهایی بمیرند، جانشان در بهشت یا جهنم است، نه جسمشان (دوم قرنتیان ۵: ۱۰).    سه.     عدالت خداوند باید در حضور عام آشکار شود، تا او جلال یابد (رومیان ۳: ۲۱-۲۴؛ ۱۱: ۳۶).     چهار.     عدالت مسیح و عزت قوم او باید بطور همگانی اثبات شود (دوم تسالونیکیان ۱: ۵-۱۰). ارزیابی مردم در مورد اینکه مسیح جنایتکار بود باید تغییر کند و همه انسانها باید کسی را که مصلوب کرده‎اند، ببینند. لازم است او را در جلالش و به همراه قومش مشاهده کنند (مکاشفه ۱: ۷؛ فیلیپیان ۲: ۹-۱۰).   

(S)        نکته ۵:      مقایسه مَثل با قسمت‌های مشابه و متضاد در کتاب‌مقدس

بیایید به نوبت، مقایسه‎ای را با این مَثل انجام دهیم.

میخواهم مَثل را با دوم تسالونیکیان ۱: ۵-۱۰ مقایسه کنم. روز داوری نهایی یگانه و منحصربفرد (۸-۹) به هنگام بازگشت عیسی مسیح خواهد بود (۱۰). در آن روز، بی‎ایمانان مجازات تباهی ابدی را دریافت و از حضور خداوند بیرون رانده خواهند شد. ولی ایمانداران او را تحسین کرده و جلال خواهند داد (۱۰).  

(T)       میخواهم مَثل را با مکاشفه ۲۰: ۱۱-۱۵ مقایسه کنم. در روز داوری نهایی یگانه و منحصربفرد (۱۲)، همه کسانی که در طول تاریخ جهان مرده‎اند، از مرگ و قبرها بر می‎خیزند (دوزخ)، یعنی بلااستثنا قیام می‎کنند (۱۳؛ یوحنا ۵: ۲۸-۲۹). هر کسی مطابق با کتابهای آسمان و دفتر حیات داوری خواهد شد. همه بی‎ایمانان به درون دریاچه آتش افکنده می‎شوند، زیرا نامشان در دفتر حیات یافت نمی‎شود. اما تمامی ایمانداران وارث آسمان و زمین جدید می‎شوند، چون اسمشان در دفتر حیات ثبت شده است. 

(S)       نکته ۵:     خلاصه تعالیم اصلی مَثل‎

بیایید به نوبت، تعالیم یا پیامهای این مَثل‎ را خلاصه‌ کنیم.

"همه انسانها باید بدانند که خدا یا عیسی مسیح چگونه است."  به هنگام بازگشت، عیسی مسیح خواهد آمد، تا همه کسانی را که تا آن زمان بر روی زمین زندگی کرده‎اند، داوری کند. برای هیچ کس گریزی نیست. هر که باید گزارشی از زندگی خود به عیسی مسیح بدهد. 

(T)       "مسیحیان لازم است بدانند که چطور باید باشند". هر کسی که زندگی کرده، بر مبنای رابطه و رفتارش با مسیح و مسیحیان داوری خواهد شد، مهم نیست که چقدر مسیحی بی‎اهمیتی بوده است. وی بر اساس اینکه آیا در طول حیاتش گواهی دالّ بر ایمانش به مسیح ارائه داده یا نه ، قضاوت می‎شود، یعنی اینکه آیا همانند یک ایماندار راستین به عیسی مسیح زندگی کرده است یا خیر.

 (S)      تکلیف برای هفته آینده

اول.       برای یک فرد یا یک گروه این مَثل را موعظه کنید، تعلیم دهید یا بررسی نمایید.

نکته قابل توجه:  در اینجا تعلیم مَثلهای عیسی مسیح پایان می‎یابد. در طول دو هفته آینده کتاب مکاشفه را بررسی خواهیم کرد. لطفاً کتاب مکاشفه را مرور کنید.

دوم.      کتابهای دستورعمل "بروید و ملکوت خدا را موعظه کنید" را ملاحظه کرده و به آدرس اینترنتی www.dota.net مراجعه کنید . این آدرس را به حروف تکرار میکنم ....

سوم.       هر شنبه تا چهارشنبه به برنامه " دوره شاگردسازی از رادیو " گوش دهید .