تعلیم / ۸۶            

(T)       به برنامه " دوره شاگردسازی از رادیو " خوش آمدید. در این مجموعه درس‌ها، فرصت خواهید یافت تا مَثل‌های عیسی مسیح را درک نموده، آنها را تعلیم دهید. با استفاده از "راهنمای تفسیر مَثل‌ها"، دو معلم، مَثل "ثروتمند خودنما و مرد فقیر" را در لوقا ۱۶: ۱۹- ۳۱ بررسی خواهند نمود. به یاد داشته باشید که این مَثل در چارچوب مَثل‌های مربوط به ملکوت خدا بیان شده است. این مَثلی است در مورد مادی‌گرایی در ملکوت خدا.   لطفاً لوقا ۱۶: ۱۹-۳۱ را به تنهایی، یا در گروه هر یک به نوبت چند آیه را بخوانید.

(S)       لوقا ۱۶: ۱۹-۳۱ می‎فرماید، "مرد ثروتمندی بود که جامه‌های نفیس و گرانبها می‌پوشید و هر روز به عیش و نوش و خوشگذرانی می‌پرداخت. فقیری زخم‎آلود نیز بود، بنام ایلعازر، که او را جلو در خانه آن ثروتمند می‌گذاشتند. ایلعازر آرزو می‌داشت که از پس‌مانده خوراک او، شکم خود را سیر کند. حتی سگها نیز می‌آمدند و زخمهایش را می‌لیسیدند. سرانجام آن فقیر مرد و فرشته‌ها او را نزد ابراهیم بردند، جایی که نیکان بسر می‌برند. آن ثروتمند هم مرد و او را دفن کردند، اما روحش به دنیای مردگان رفت. در آنجا، در همان حالی که عذاب می‌کشید، به بالا نگاه کرد و از دور ابراهیم را دید که ایلعازر در کنارش ایستاده است. پس فریاد زد: ای پدرم ابراهیم، بر من رحم کن و ایلعازر را به اینجا بفرست تا فقط انگشتش را در آب فرو ببرد و زبانم را خنک سازد، چون در میان این شعله‌ها عذاب می‌کشم. اما ابراهیم به او گفت: فرزندم، به خاطر بیاور که تو در دوران زندگی‎ات، هر چه می‌خواستی، داشتی، اما ایلعازر از همه‌ چیز محروم بود. پس حالا او در آسایش است و تو در عذاب. از این گذشته، شکاف عمیقی ما را از یکدیگر جدا می‌کند، بطوری که نه ساکنین اینجا می‌توانند به آن سو بیایند و نه ساکنین آنجا به این سو. ثروتمند گفت: ای پدرم ابراهیم، پس التماس می‌کنم که او را به خانه پدرم بفرستی، تا پنج برادر مرا از وجود این محل رنج و عذاب آگاه سازد، مبادا آنان نیز پس از مرگ به اینجا بیایند. ابراهیم فرمود: موسی و انبیا بارها و بارها ایشان را از این ‌امر آگاه ساخته‌اند. برادرانت می‌توانند به سخنان ایشان توجه کنند. ثروتمند جواب داد: نه، ای پدرم ابراهیم . به کلام ایشان توجهی ندارند. اما اگر کسی از مردگان نزد ایشان برود، یقیناً از گناهانشان توبه خواهند کرد. ابراهیم فرمود: اگر به سخنان موسی و انبیاء توجهی ندارند، حتی اگر کسی از مردگان هم نزد ایشان برود، به سخنان او توجه نخواهند کرد و به راه راست هدایت نخواهند شد."

(T)       نکته اول.       درک داستان طبیعی مَثل

اجازه دهید ابتدا به نوبت عناصری از داستان را که مطابق با واقعیات زندگی روزمره می‎باشند توضیح دهیم. زندگی مرد ثروتمند و مرد فقیر با واقعیات زندگی روزمره در زمان کنونی مطابقت دارد. زندگی پس از مرگشان توصیف مجازی عیسی است درباره حیات درآخرت.

 اول.   "ثروتمند خودنما و ایلعازر فقیر پیش از مرگ". این مرد بسیار دولتمند بود، زیرا توان خرید جامه‌های نفیس و گرانبها (ارغوان و کتان در ترجمه قدیمی) را داشت. رنگ ارغوانی از صدف دریایی تهیه می‎شد و فرآیند تهیه بسیار پرهزینه‌ای داشت. غالباً فقط اشراف اینگونه جامه‎های ارغوانی را بر تن می‎کردند. او هر روز رخت گرانبهایی می‎پوشید و در زندگی تجملاتی پر افراطی غرق بود، زیرا می‎خواست همه بدانند که وی ثروتمند است. این مرد دولتمند آدم خودنمایی بود. بی‎عاطفه و خودخواه نیز بود. دم در خانه این مرد ثروتمند، فقیری می‌نشست. او را هر روز در آنجا قرار می‎دادند، زیرا ظاهراً قادر به راه رفتن نبود. نامش ایلعازر بود که در عبری به معنای "خدا کمک کرده است" می‎باشد. احتمالاً عیسی به این دلیل این نام را در داستان بر او نهاد که می‎خواست نشان دهد این فقیر، با همه درماندگی‎اش، به خدا اعتماد داشت. این مرد فقیر از تامین مایحتاج خود کاملاً عاجز بود. گرسنه بود، و بدنش نیز پوشیده بود از زخمهایی که سگهای ولگرد آمده، آنها را می‎لیسیدند. این می‎توانست سبب درد و سوزش‎ شدید شود. احتمالاً مرد دولتمند هر روز گدا را می‎دید، زیرا جلو در خانه او دراز می‎کشید. فرصتی عالی در اختیار داشت تا ترحم نشان دهد و به او پیشنهاد کمک کند. با وجود این، حتی پس‎مانده غذای خود را از او دریغ می‌کرد. مرد ثروتمند فقط در فکر خودش بود.

(S)       دوم.     "مرد فقیر و مرد ثروتمند پس از مرگ".    مرد فقیر مرد. در مورد تدفین او چیزی گفته نشده است. اگر تدفینی درکار بوده باشد، احتمالاً آنقدر بی سر و صدا و مَلال‎انگیز بود که در مورد آن سکوت شده است. با این حال، مهم این است که بر سر روحش چه آمد. فرشتگان فوراً روحش را به آغوش ابراهیم بردند (عبرانیان ۱: ۱۴). آغوش ابراهیم توصیفی عبری است که از عادت تکیه دادن افراد بر روی تخت به هنگام صرف شام و در اعیاد مشتق شده است. تکیه دادن در آغوش کسی نشانگر لطفی خاص بود (لوقا ۱۴: ۷؛ یوحنا ۱: ۱۸). روح مرد فقیر به آسمان برده شد و در آنجا بر تخت ضیافت در جایگاهی عالی تکیه داد.

 مرد ثروتمند نیز مرد و به خاک سپرده شد. احتمالاً تشییع جنازه باشکوهی برایش برپا شد. بدن مرده‎اش با دقت زیاد آماده شد، اما در مورد روحش سخنی به میان نیامده است. چیزی که خانواده و دوستانش بر روی زمین از آن بی‎اطلاع بودند این بود که پس از مرگ چه بر سرش خواهد آمد. او چشمانش را که گشود، خود را در "عذاب" یافت. این عبارت اشاره دارد به وضعیت تجزیه بدن پس از مرگ. قبر به عنوان جایی که بدن شخص متوفی در آن قرار می‎گیرد، و یا جهنم به عنوان محل مجازات ابدی است. زمینه این توصیف معنای آن را تعیین می‎کند. در اینجا، مرد ثروتمند می‎دانست که در "جهنم" است، زیرا گرفتار رنج و عذاب آتش آن بود.

(T)       سوم.    "سرنوشت تغییرناپذیر هر انسان پس از مرگ".    با آنکه مرد ثروتمند، ابراهیم و ایلعازر را از دور می‎دید، و با آنکه "گفتگوی" بین مرد ثروتمند و ابراهیم احترام‎آمیز بود (یکدیگر را "پدر" و "پسر" خطاب می‎کردند)، لیکن این مسئله هیچ دردی از وی دوا نکرد. مرد ثروتمند نشان داد که پس از مرگ شخصیتش تغییر نکرده است: هنوز ایلعازر را خدمتکار خود می‎دانست که باید برایش کاری انجام دهد، با آنکه خود او هرگز محبتی به این مرد فقیر نکرده بود. به ابراهیم التماس کرد که ایلعازر را نزد او بفرستد تا دردش را تسکین دهد.

 ابراهیم درخواستش را رد کرد زیرا نامناسب و غیرممکن بود. ابراهیم گفت که تسکین دادن رنج مرد ثروتمند ، نادرست و مخالف شرط عدالت است، زیرا اکنون مرد ثروتمند چیزی را دریافت می‎کرد که سزاوارش بود. زمانی که بر روی زمین زندگی می‎کرد، اولویت‎های غلطی داشت: به ایلعازر کمک نکرده بود، یعنی زندگی او برای سایر همنوعانش و برای جلال دادن نام خدا نفعی نداشت. ابراهیم نیز گفت چنین چیزی غیرممکن است. آمدن از بهشت به جهنم یا از جهنم به بهشت تا ابد بطور مطلق امکان ناپذیر است. در اسرائیل بین دره‎ها شکافهای عمیقی وجود دارد. عیسی از تصویر شکاف به عنوان بیانی سَمبولیک و تصویری و فراموش ناشدنی از سرنوشت تغییرناپذیر انسان پس از مرگ بهره برد. این شکاف بین جهنم و بهشت به این منظور بیان شده که گذر از یک طرف به طرف دیگر را غیر ممکن سازد.

(S)       چهارم.   "تنها پیام هشدار به انسانها قبل از اینکه بمیرند".   مرد ثروتمند به ابراهیم التماس کرد که ایلعازر را از بهشت نزد برادرانش که هنوز بر روی زمین زندگی می‎کردند بفرستد تا آنها را از وقایع پس از مرگ مطلع نماید. احتمالاً مرد ثروتمند از این بیم داشت که برادرانش بعداً او را ملامت کنند، زیرا زمانی که هنوز بر روی زمین زندگی می‎کرد برای ایشان سرمشق بدی بود. مرد ثروتمند پس از مرگ هم کماکان خودخواه بود: او به برای هیچکس اهمیتی قائل نبود و فقط نگران خانواده و اسم و رسم خودش بود.

 ابراهیم پاسخ داد که انسانهایی که هنوز بر روی زمین زندگی می‎کنند موسی و پیامبران، یعنی عهد عتیق را دارند که به آنها هشدار دهد. در عهد عتیق زندگی‌ای توصیه شده که دقیقاً برخلاف شیوه زندگی مرد دولتمند می‎باشد. کتاب‎مقدس همه انسانهای زنده را نصیحت می‎کند که بر خدای کتاب‎مقدس توکل کنند، دیگران را دوست داشته باشند و بخصوص به افراد محروم و طرد شده جهان توجه نشان دهند.

 مرد ثروتمند بحث می‎کند که اگر فردی از عالم مردگان نزد افراد زنده روی زمین برود و به آنان هشدار دهد، ایمان خواهند آورد. وی در اشتباه بود، زیرا عیسی افراد دیگری را از مرگ برخیزانده بود، ولی بسیاری از مردم ایمان نیاورده بودند. زمانی که عیسی ایلعازر دیگری را زنده کرد، یعنی برادر مریم و مارتا را، رهبران و معلمین مذهبی یهود توطئه چیدند تا او را بکشند، زیرا نمی‎خواستند مردم به عیسی مسیح ایمان آورند (یوحنا ۱۲: ۱۰). این رهبران و معلمین مذهبی یهود برای کشتن عیسی مسیح حتی از قبل مصمم‎تر شدند (یوحنا ۱۱: ۴۷-۵۰). و هنگامی که خود عیسی مسیح از مردگان برخاست، بسیاری از یهودیان و غیریهودیان کماکان از ایمان آوردن به او خودداری کردند (اعمال ۴: ۲؛ ۱۷: ۱۸). ابراهیم به مرد ثروتمند فرمود که اگر انسانهای زنده روی زمین از گوش فرا دادن به هشدارهای کتاب‎مقدس سر باز می‎زنند، مطمئناً به هر فرد دیگری هم که از عالم مردگان برای هشدار دادن به آنها بروند گوش نخواهند داد.        

 (T)      نکته دوم.     بررسی چارچوب آنی و تعیین عناصر مَثل

چارچوب این مَثل چیست؟ "زمینه" مَثل در لوقا فصول ۱۵ و ۱۶ یافت می‌شود. در لوقا فصل ۱۵، عیسی سه مَثل را درباره گوسفند گمشده، سکه گمشده و پسر گمشده تعریف کرد، و در آنها رفتار خدا نسبت به افراد گمشده جهان را تعلیم داد. این پاسخی بود به رفتار غلط رهبران و معلمین مذهبی یهود نسبت به باجگیران و گناهکاران. در این سه مَثل، عیسی "رفتار غلط رهبران مذهبی یهود و معلمین شریعت نسبت به مردم عادی" را برملا ساخت. در لوقا فصل ۱۶، عیسی دو مَثل تعریف کرد. در مَثل مباشر زیرک، عیسی "کاربرد گناه‎آلود دارایی مادی" را آشکار می‎سازد. در مَثل ثروتمند خودنما و ایلعازر فقیر، "برخورد شرورانه با پول و مردم" را بیان کرد. ثروتمند خودنما بطور کامل از یافتن دوست با استفاده از ثروت دنیوی غفلت کرد (لوقا ۱۶: ۹). او از آن قبیل افرادی بود که در میان مردم مورد احترام و ستایش بسیار هستند، اما در نظر خدا هیچ جایی ندارند (لوقا ۱۶: ۱۵). این مرد ثروتمند دقیقاً برعکس سامری نیکو بود (لوقا ۱۰: ۳۰-۳۷).        "داستان" مَثل در لوقا ۱۶: ۱۹-۳۱ یافت می‎شود.         "توضیح یا کاربرد" مَثل داده نشده‎است. می‎توان آن را از داستان و چارچوب استنباط کرد.     

(S)       نکته سوم.       تعیین جزئیات مربوط و نامربوط در مَثل

قصد عیسی این نبود که تمامی جزئیاتِ مَثل‌هایش دارای مفهوم روحانی باشند. جزئیات مربوط یا اصلی در داستانِ مَثل آن دسته از جزئیات هستند که درس اصلی مَثل را استحکام می‌بخشند. بنابراین، نباید برای هر یک از جزئیات مَثل، معنای روحانی مستقلی قائل شویم.

 امروز می‎خواهم نمونه‎ای از تفسیر غلط مَثل ثروتمند خودنما و ایلعازر فقیر را ارائه دهم. مفسری به نام گریگوری بزرگ که در قرن ششم میلادی می‎زیست، این مَثل را نوعی تمثیل در نظر گرفت. "تمثیل" به جزئیات مختلف داستان معانی ویژه‎ای می‎بخشد که از زمینه یا داستان قابل استنباط نیستند. در نتیجه، ما باید تفسیر وی از این مَثل را رد کنیم.  گریگوری گفت که مرد ثروتمند نمایانگر یهودیان بود، که بر اساس امور ظاهری، مکتبی دینی ساختند و از شریعت برای مقاصد عبث خود سوءاستفاده کردند. ایلعازرِ پوشیده از جراحات نمایانگر غیر یهودیان بود که از اعتراف به گناهان خود شرم داشتند. یهودیان متکبر از پذیرش غیریهودیان در شناخت شریعت، خودداری می‎کردند. و "سگها" نمایانگر واعظینی بودند که با موعظه کلام خدا و شنیدن اعتراف به گناهان، زخمهای روح را درمان می‎کردند. تفسیر تمثیلی گریگوری را نمی‎توان پذیرفت، لیکن تفسیر اخلاقی وی از این حکایت بسیار قابل قبول‎تر است: گریگوری در مورد نمایش دادن ظاهری دارایی هشدار داد و فضیلت فقر را تحسین کرد. شنوندگان خود را نصیحت کرد که برای انجام اعمال ناشی از رحمت فرصت را از دست ندهند. گفت، "بیاموزید که همه چیزهای دنیوی را خوار شمارید؛ افتخارات زودگذر را به هیچ انگارید و جلالی ماندگار را بجویید. به همه فقرایی که می‎بینید احترام بگذارید، و هنگامی که می‎بینید دنیا آنها را نادیده گرفته، شما با آنان همانند دوستان خدا رفتار کنید... چرا در بخشش کوتاهی می‎کنید، در حالی که آنچه بر روی زمین به فقرا می‎دهید، به کسی که در آسمان است داده‎اید؟ 

(T)       عیسی معنای خاصی را در جزئیات زیر عنوان نمی‎کند و از این رو آنها برای درک مَثل ضروری یا مرتبط نیستند: شرایط مردم پس از مرگ و گفتگو بین آنان با عبارات زمینی تحت‎اللفظی ارائه شده تا ذهنیتی پویا ایجاد نماید. اما تمامی این جزئیات را ممکن است نتوان بطور تحت‎اللفظی تفسیر نمود. به عنوان مثال، "به بالا نگاه کردن و دیدن"، "فرو بردن انگشت در آب" و "خنک کردن زبان" معنای لغوی ندارند و تنها داستان مَثل را غنی می‎سازند. فرد ممکن است به این نتیجه نیز نرسد که "افرادی که در جهنم هستند می‎توانند با کسانی که در بهشت می‎باشند گفتگو کنند"، چون هیچگونه تعلیم دیگری در این باره در کتاب‎مقدس وجود ندارد. کلیه این قبیل جزئیات فقط باعث استحکام داستان هستند و حقیقت خاصی را تعلیم نمی‎دهند.

(S)       بااینحال، این مَثل نوعی "واقعیات مرتبطی را درباره زندگی پس از مرگ" به دست می‌دهد، زیرا این واقعیات در بخش‎های دیگر کتاب‎مقدس نیز تعلیم داده شده. این واقعیت که کسانی که مرده‎اند در خواب نیستند، بلکه کاملاً هوشیار هستند، مرتبط است. این واقعیت که برخی از مردم قطعاً نجات یافته و در آسمان با خداوند هستند، در حالی که عده‎ای دیگر در جهنم عذاب می‎کشند، مرتبط است. این واقعیت که خدا اجازه نمی‎دهد روح هیچ مرده‎ای با ساکنان روی زمین ارتباط برقرار کند، مرتبط است. و این واقعیت نیز که خدا مایل است که همه انسانهای زنده روی زمین به کلامش که در کتاب‎مقدس مکشوف شده گوش فرا دهند، مرتبط است.   

(T)       "ثروتمند بودن و زیستن در تجملات"، جزئیات مرتبط است. دولتمندی به خودی خود گناه نیست، ولی خودخواهی و عدم استفاده از دارایی خود برای کمک به دیگران گناه است. مرد ثروتمند به دلیل انجام عملی شرورانه محکوم نشد. محکوم شد چون از نیکی کردن به همسایه خود غفلت کرد.  

(S)       "قرار گرفتن ایلعازر در آغوش ابراهیم" یکی از جزئیات مرتبط است. ابراهیم به عنوان پدر همه ایمانداران ایفای نقش می‎کند (رومیان ۴: ۱۱). فقیر به آغوش ابراهیم برده شد. این واقعیت نشانگر این است که در آسمان از او استقبال شد. در آسمان ارواح کسانی که نجات یافته‎اند با هم در حضور خدا هستند (عبرانیان ۱۲: ۲۳). عیسی نام ایلعازر را بر روی فقیر گذاشت، که معنای آن "خدا کمک کرده‎ است" می‎باشد. این واقعیت نشان می‎دهد که شخص فقیر علیرغم رنجهایش در دنیا بر خدا توکل داشت.

(T)       "قرار گرفتن در جهنم یعنی جایی که مرد ثروتمند در عذاب بود"، از جزئیات مرتبط است. همانطور که که بخشهای دیگر کتاب‎مقدس نیز تعلیم داده شده، "جهنم" واقعاً وجود دارد و جایگاه سرنوشت ابدی بی‎ایمانان و بدکاران را نشان می‎دهد.

(S)       "شکاف بزرگ که هیچکس نمی‎تواند از آن عبور کند" از جزئیات مرتبط است. کتاب‎مقدس تعلیم می‎دهد که سرنوشت ابدی هر انسانی به این بستگی دارد که اعتمادش را بر چه کسی می‎گذارد و در طولش حیاتش بر روی زمین چگونه زندگی می‎کند. این سرنوشت ابدی کاملاً برگشت‎ناپذیر است. بعد از مرگ، فرصت دومی برای انسانها وجود ندارد تا عیسی مسیح را انتخاب کنند. 

(T)       نکته چهارم:       تشخیص پیام اصلی مَثل

مَثل ثروتمند خودنما و ایلعازر فقیر در لوقا ۱۶: ۱۹-۳۱ درباره "مادی‌گرایی در ملکوت خدا" تعلیم می‎دهد.

 پیام اصلی مَثل از این قرار است: "پیامدهای شیوه زیستن فرد در دنیای کنونی قبل از مرگ، پس از مرگ تغیییرناپذیر خواهند بود. جایگاه ابدی هر شخص ، بهشت یا جهنم خواهد بود و این موضوع بستگی به این دارد که در این دنیا قبل از اینکه بمیرد، اعتماد خود را بر چه کسی می‎گذارد و چه کسی را خدمت می‎کند. خداوند هر فرد را در مورد نحوه برقراری ارتباطش با مردم، بویژه با محرومان جهان و چگونگی بکارگیری دارایی مادی‎اش، مسئول می‎داند".

"قسمت کردن دارایی خود با محرومان" ویژگی بنیادین ملکوت خداست. شیوه زیستن مردمان ملکوت خدا متناسب است با دعوت ایشان (افسسیان ۴: ۱). از لحاظ مادی، آنها اموال خود را قسمت کرده و می‎بخشند و مهربان و باتوجه هستند.

 (S)         نکته پنجم:      مقایسه مَثل با قسمت‌های مشابه و متضاد در کتاب‌مقدس

 یک.    نظریه جهان زیرین مبنای کتاب‎مقدسی ندارد.     بر اساس این نظریه، جهان زیرین جایی است در زیر زمین و مکانی‎ است ملال‎آور متشکل از تیرگیها، سرزمین فراموشی، و جایی که تمام اموات محکوم به نوعی هستی می‎باشند که تنها انعکاسی است از زندگی بر روی زمین. در دنیای زیرین هیچ هوشیاری اخلاقی، فعالیت یا شادی‌ای وجود ندارد.

 دو.    در عوض، کتاب‎مقدس از لغت عبری شِئول (Sheol) و کلمه یونانی هادِس(Hades)  برای توصیف "سه جنبه مختلف مرگ" استفاده می‌کند: این کلمه "بطور تمثیلی" "حالت مرگ" را توصیف می‎کند یا "بطور مجازی" "مکان مرگ" را شرح می‎دهد که ممکن است در برخی از بخشهای کتاب‎مقدس "قبر" یا در بخشهای دیگر "جهنم" باشد. در لوقا ۱۹: ۱۹-۳۱ این لغت به جهنم اشاره دارد.

(T)       بدکاران و عادلان هنگام مرگ همگی راهی یک مکان نخواهند شد. در هیچ جای کتاب‎مقدس تعلیم داده نشده که واقعاً "روح" همه مردم پس از مرگ به یک مکان خواهد رفت. همه انسانها، چه عادل و چه بدکار، از لحاظ جسمانی در قبر قرار خواهند گرفت، اما روح ایشان قطعاً به جاهای متفاوتی خواهد رفت. روح ایمانداران به بهشت می‎رود، در حالیکه روح بی‎ایمانان راهی جهنم خواهد شد.

 (S)        نکته ششم:      خلاصه تعالیم اصلی مَثل

بیایید به نوبت، تعالیم یا پیامهای اصلی مَثل را خلاصه‌ کنیم.

 "انسانها همگی باید بدانند که خدا چگونه خدایی است". خداوند هر فرد را در مورد نحوه برقراری ارتباطش با افراد، بویژه با محرومان جهان و چگونگی بکارگیری دارایی مادی‎اش، مسئول خواهد دانست. "پیامدهای شیوه زیستن فرد در دنیای کنونی قبل از مرگ، پس از مرگ تغیییرناپذیر خواهند بود". جایگاه ابدی هر شخص بهشت یا جهنم خواهد بود و این مسئله بستگی به این دارد که در این دنیا قبل از اینکه بمیرد، اعتماد خود را بر چه کسی می‎گذارد و چه کسی را خدمت می‎کند (متی ۶: ۲۴؛ ۲۵: ۳۴-۴۶).

(T)       "مسیحیان لازم است بدانند که باید چطور باشند". خدا از انسانها می‎خواهد که فقط برای خود زندگی نکنند، بلکه خاصه در مورد پول و دارایی مادی، متوجه وابستگی خود به خدا باشند. می‎خواهد که انسانها نسبت به نیاز دیگران حساس باشند و نسبت به محرومان جهان دلسوزی نشان دهند.

 (S)      تکلیف برای هفته آینده

اول.        برای یک فرد یا یک گروه این مَثل را موعظه کنید، تعلیم دهید یا بررسی نمایید. هفته آینده مَثل "مباشر زیرک" را بررسی خواهیم کرد. برای آمادگی، لوقا ۱۶: ۱-۱۳ را مطالعه کنید.

دوم.        کتابهای دستورعمل "بروید و ملکوت خدا را موعظه کنید" را ملاحظه کرده و به آدرس اینترنتی www.dota.net مراجعه کنید . این آدرس را به حروف تکرار میکنم ....

سوم.       هر شنبه تا چهارشنبه به برنامه " دوره شاگردسازی از رادیو " گوش دهید .